حرکت درمانی
علل و عوامل كلي بروزدرد وناهنجاريهای عضلانی و اسکلتی
1 - گرفتگی عضلانی (اسپاسم )
2 - ضعف عضلات
3 - فشار بیش از حد به اندام و فعاليت بيشتر عضلات در اجرای کار که باعث خستگي عضلاني و عمومي می شود.
4 - عدم حركت و جنبش مناسب كه منجر به ضعف عضلات مي شود مانند كودكان آپارتماني كه بنا به شرايط فيزيكي زندگي امكان تحرك كمتري دارند و يا افراد انزوا طلب وغير ورز شكار .
5 - شغل و وضعيتهاي ثابت بدني و انجام امور روزمره درحالت نامناسب و يا فعاليتهاي ورزشي و حركتي نامناسب مستمر.
6 - عادات نامناسب در ايستادن ، راه رفتن ، نشستن ها و وضعيت هاي مختلف حمل اشيا سنگين چون حمل كيف هاي سنگين در كودكان دبستاني به صورت يك طرفه و ممتد كه مي تواند باعث كجي ستون فقرات و افتادگي شانه ها شود .
7 - اختلالات ژنتيكي و مادر زادي مانند كساني كه با انواع انحرافات ستون فقرات چون اسكولوز و يا انحراف پاها به خارج و داخل و ياكف پاي صاف به دنيا مي آيند.
8 - بيماريها و صدمات كه منجر به عوارض ارتوپديك و نقص در سيستم عصبي عضلاني و مفصلي مي شوند مانند معلولين قطع عضو يا كساني كه دراثر بیماری خاص مانند ابتلا به سل استخواني به انحراف شديد ستون فقرات مبتلا مي شوند.
9 - استفاده از پوشاك نامناسب مانند كفش و يا تجهيزات غير استاندارد مانند صندلي و ميز و نيمكتهاي مدارس به ويژه در سنين دبستان و دوران رشد.
10 - كمبود محركات رشدي مانند نور، آب ، هواي مناسب ، محيط و تغذيه
11 - وضعيتهاي رواني و شخصيتي افراد مانند افرادي كه خجالتي هستند يا افسردگي روحي داشته و عمدتا در وضعيتي به سر مي برند كه سرشان به طرف پايين است و اين در دراز مدت مي تواند موجب افتادن سر به جلو ، كشيدگي و ضعف عضلات سرووگردن شود .
12 - افزايش وزن مي تواند علت بروز بسياري از بيماريها مانندعارضه كف پاي صاف و گودی کمر(لوردوز کمر ) باشد.
13 - تيپ بدني و وضعيت ظاهري افراد . مانند آند ومورف استعداد بيشتري براي كف پاي صاف داشته و افراد قد بلند كه ميل به افتادن بالاتنه آنها به طرف جلو ودر نتيجه ابتلا آنها به عارضه کيفوز بيشتر است .
14 - سن . در برخي از سنين ابتلا به برخي از عوارض بيشتر است مثلا اولين دوره تغيير شكل بدن ( 7-5 سالگي)و دومين دوره تغيير شكل (13-5/10 سالگي) ايجاد انحرافات بدن بیشتراست يا بطور كلي اسكوليوز كه در سنين 15-12 با توجه به نوع جنس ، شيوع بيشتر دارد همچنين عارضه كف پاي صاف و والگوس كه در سالهاي قبل از مدرسه 6-2 سالگي و در كودكاني كه تازه به راه افتاده اند بيشتر ديده مي شود ، حتي با زياد شدن سن استعداد ابتلا به عوارض به دليل ضعف عضلاني و فرسايش كلي بدن افزايش مي يابد .
15 - اختلالات قلبي عروقي . مثلاكاهش حجم تنفسي در عارضه گردپشتي ( كيفوز)
16 - اختلالات در امعا و احشا و ناراحتي هاي كليوي . مثلا در عارضه گودی کمر
(لوردوزكمري)
در حركت درماني عموما با دو نوع حركت سرو كار داريم که عبارتند از :
1- حركات فعال
2- حركات غير فعال
1- حركات فعال : حركاتي كه توسط انقباض عضلاني خود فرد صورت مي گيرد و نيروي خارجي در آن دخالت ندارد مانند خم كردن آرنج يا زانو توسط خود فرد .
حرکاتی که با اراده شخص انجام می شود از نظر فیزیولوژیکی و روانی با حرکات غیرفعال که توسط فرد دیگری بر روی بیمار صورت می گیرد متفاوت بوده و اثرات مخصوص دارد که از تاثیر بر روی دستگاه حرکتی بدن (ماهیچه ها، استخوان ها ، مفاصل و اعصاب) به وجود می آیند. اگرچه در برخی از حرکات فعال حضور مستقیم مسئول لا زم نیست.
اثرات و فواید حرکت درمانی فعال:
- درمان و جلوگیری از بروز ضایعات مفصلی مانند حالت خشک شدگی مفصل یا شلی آن.
- پیشگیری و درمان تحلیل رفتن ماهیچه ها که در اثر عدم تحرکت ایجاد می شود.
- کمک به از بین بردن آثارضایعه عصبی که به صورت فلج یا اختلالاتی در بافت ماهیچه ها بروز می کند.
- درمان و جلوگیری از بروز اختلالات عروقی که در اثر بی حرکتی اعضای بدن ایجاد شده و سبب بروز اختلالات ثانوی می شود.
- حفظ حالت صحیح و نیروی طبیعی درماهیچه ها و مفاصل سالم بدن.
- پیشگیری از بروز ضعف عمومی و کمک به بهبودی حال عمومی فرد.
- حفظ و بهبود بخشیدن به سرعت ، دقت ، قدرت ، استقامت و هماهنگی در حرکات.
موارد عمومی استفاده از حرکت درمانی به طور کلی عبارتند از:
اختلا لا ت ماهیچه ای، اختلا لا ت مفصلی و اختلا لا ت استخوانی.
2- حركات غير فعال : حركاتي كه توسط نيروي خارجي صورت مي گيرد مانند خم كردن آرنج يا زانو توسط فرد ديگر
حركات غير فعال معمولا زماني انجام مي گيرند كه فرد نمي تواند حركتي را شخصا انجام دهد ، يا محدوديت حركتي دارد و يا اينكه عضلات حركت دهنده مفصل فلح مي باشند .
حرکت درمانی غیرفعال:
منظور از این نوع حرکت درمانی، وضعیت دادن و به حرکت آوردن مفاصل و انجام کارهایی است که توسط درمان کننده بر روی بیمار انجام می شود. در این نوع درمان در قسمت آسیب دیده معمولا انقباض فعالی انجام نمی شود.
موارد استفاده ی حرکت درمانی غیرفعال عبارتند از:
۱) شکستگی ها و ارتوپدی:
در این ضایعات حرکات درمانی جهت جلوگیری از تحلیل رفتن (آتروفی) و کوتاه شدگی عضله و تاندون و همچنین پیشگیری از محدودیت دامنه حرکتی به کار می رود.
۲) بیماری های اعصاب:
جهت جلوگیری از تحلیل رفتن ماهیچه ها و کوتاه شدن آنها و هماهنگی اعصاب و عضلات
۳) ضایعات مفصلی:
برای از بین بردن حالت انقباض ماهیچه های اطراف مفصل که خود سبب از بین رفتن و یا کم شدن فشار بر روی ساختمان غضروفی می شود و همچنین جلوگیری از بروز حالت خشکی مفاصل
۴) بیماری های عروقی:
موجب برطرف نمودن جمع شدگی خون در اندام ها گردیده و گردش خون را از اندام ها به طرف قلب و بالعکس بهبود می بخشد.
۵) بیماری های ریوی:
این نوع حرکت درمانی می تواند علا وه بر خارج نمودن ترشحات سبب تحریک و حرکت برونشها شده و به تقویت عضلات مجاری و ازدیاد حجم تنفسی منجر شود.
درمان گرفتگی عضلانی ( کرامپ عضلانی یا اسپاسم عضلانی )
1- کشش عضله
2 - ماساژ
3– تحریک دوک عضلانی
کشش عضلانی :
- کشش را می تواند خود فرد یا فرد دیگری انجام دهد
- کشش را می توان زیر دوش با فشار آب گرم انجام داد
- کشش را می توان زیر حوض آب گرم یا جکوزی انجام داد
- کشش را می توان با یخ هم انجام داد
- کشش برای درمان گرفتگی 30 ثانیه
- کشش برای تقویت و افزایش قدرت عضلات 10-6 ثانیه
ماساژ درمانی :
- ماساژ را می توان با دست یا دستگاه انجام داد که بهترین روش آن با دست می باشد.
- در ماساژ بهتر است ارتباط دست با پوست باشد ( بدون دستکش یا وسایل مربوطه مانند دستگاه ).
- برای جلوگیری از اصطکاک هنگام ماساژ بهتراست از روغن استفاده شود مانند روغن زیتون
انواع ماساژ : ضربه ای – لرزشی – طولی – عرضی - چرخشی
توصیه مهم : مسیر حرکت دست در ماساژدادن وآگاهی ازسر ثابت ومتحرک عضلات و جریان دستگاه گردش خون بسیار اهمیت دارد .
تحریک دوکهای عضلانی :
- با انگشتان دست بصورت انبر عضله منقبض را گرفته و با چتد ثانیه مکث کوتاه ، ول می کنیم .
- با انگشتان دست بر روی عضله منقبض فشار وارد نموده و با چتد ثانیه مکث کوتاه ، ول می کنیم .
- دست را با فشار بر روی عضله منقبض به سمت سر متحرک آن حرکت می دهیم.
- برای گرفتگی عضلات عمقی کاربرد زیادی دارد.
آب درمانی :
آب گرم ( گرما درمانی یا کمپرس آب گرم ):
موارد استفاده : گرفتگی عضلانی – کوفتگی عضلانی – خستگی عضلانی – درد عضلانی و استخوانی – ضرب خوردگی و پاره گی عضله بعد از 24 تا 48 ساعت -
موارد منع استفاده : ضرب خوردگی و پاره گی عضله قبل از 24 ساعت – عفونت عضله و استخوان ( بدن ) – عفونت خونی – تورم عضله (بدن )
آب سرد ( سرما درمانی یا کمپرس آب سرد – یخ درمانی یا کمپرس یخ ):
موارد استفاده : ضرب خوردگی و پاره گی عضله قبل از 24 ساعت - عفونت عضله و استخوان ( بدن ) – عفونت خونی – تورم عضله (بدن )
موارد منع استفاده : گرفتگی عضلانی – کوفتگی عضلانی – خستگی عضلانی – درد عضلانی و استخوانی – ضرب خوردگی و پاره گی عضله بعد از 24 تا 48 ساعت
موارد استفاده از آب سرد وگرم :
برای درمان دردهای عضلانی و استخوانی که علت آن ، آسیب دیدگی در گذشته بوده کاربرد دارد - کوفتگی عضلانی – خستگی عضلانی
طریقه استفاده از آب سرد وگرم :
دو ظرف انتخاب کرده طوری که عضو مربوطه داخل ظرف قرار گیرد ، داخل یکی آب سرد همراه با تکه یخ و داخل دیگری آب گرم متمایل به داغ .
با آب گرم شروع و با آب گرم تمام می کنیم .
داخل آب گرم 30 ثانیه بلافاصله داخل آب سرد 2 دقیقه همینطور ادامه دهید .
جمعا حدود 15 دقیقه – اوایل حدود 3 بار در روز به تدریج2 بار بعد 1 بار در روز که درد از بین خواهد رفت .
ناراحتیها و دردهای عضلانی و اسکلتی :
1 - گرفتگی عضلات مهم بدن :
- گرفتگی عضلات گردن
- // بین و تحت کتفی
- // پشتی بزرگ
- // مربع کمری
- // سرینی
- // همسترینگ
- // دو قلو و نعلی
- // چهار سر
- // سوئز خاصره
2 – آرتروز گردن
3 – دیسک کمر
4 – مینیسک زانو
5 – سیاتیک
6 – درد مچ دست
7 – درد مچ پا