فلج مغزی ( CP ) و ضایعات نخاعی چیست و راه درمان آن

فلج مغزی چیست:

فلج مغزی یك اصطلاح كلی است كه گروهی از ضایعات مزمنی كه كنترل حركتی فرد را مختل می كنند، شامل می شود.

علائم اولیه فلج مغزی معمولاً قبل از 3 سالگی ظاهر می شوند. نوزاد مبتلا به فلج مغزی اغلب در مقایسه با كودكان عادی كندتر به مراحل رشدی خویش از قبیل غلتیدن، نشستن، چهار پا رفتن، لبخند زدن و ... دست پیدا می كنند.

فلج مغزی از یك فرد به فرد دیگر متفاوت است و با گذشت زمان ممكن است تغییر ننماید بعضی از افراد مبتلا به فلج مغزی ممكن است به بیماریهای دیگر از قبیل تشنج، آسیب ذهنی اختلال یادگیر و تأخیر رشدی نیز مبتلا باشند.

با وجود اینكه فلج مغزی یك ضایعه پیشرونده نیست اثرات فلج مغزی ممكن است در طی زمان تغییر نماید، گاهی اوقات تعدادی از این علائم بهبود می یابد برای مثال كودكی كه اندامهای فوقانی یا دستهای او دچار اختلال است ممكن است توانایی لازم را برای نوشتن و پوشیدن لباس بدست آورد، در حالی كه در بعضی از كودكان ممكن است سختی عضلات منجر به بروز مشكلاتی در لگن و ستون فقرات شود كه نیازمند جراحی ارتوپدی باشد.

بالا رفتن سن كودكان مبتلا به فلج مغزی در صورت عدم مراقبت توانبخشی و انجام تمرینات صحیح می تواند منجر به یك وضعیت غیر طبیعی در بدن آنان شود.

فلج مغزی می تواند منجر به ایجاد مشكلات و عوارضی از قبیل اشكال در غذا خوردن، كنترل ضعیف ادرار و موضوع و مشكلات تنفسی و زخمهای بستر شود.

علائم فلج مغزی:

1- سفتی عضلات یا اسپاستی سیتی

2- حركات غیر طبیعی

3- اشكال در مهارتهای حركتی درشت از قبیل راه رفتن یا دویدن

4- اشكال در مهارتهای حركتی طریف از قبیل نوشتن یا باز و بسته كردن دكمه های لباس

5- اشكال در مهارتهای ادراكی و حسی

علل ایجاد كننده فلج مغزی:

1- چند قلویی

2- آسیب به جفت كه ممكن است به رشد جنین صدمه بزند.

3- بیماریهای عفونی انتقالی جنینی

4- تغذیه نامناسب

5- قرار گرفتن در معرض مواد سمی از قبیل نیكوتین. الكل و داروها

6- ناسازگاری عامل Rh بین مادر و جنین

7- ناهنجاریهای كروموزومی

8- بیماریهای ژنتیكی

9- ناهنجاریها و بدشكلی های احتمالی مغز نوزاد

10- زایمانهای طولانی مدت یا ناگهانی كه ذخیره اكسیژن خون كودك را دچار مشكل می سازد و منجر به تخریب بافت مغزی می شود.

11- سرخجه

12- ساختار كوچك لگن مادر

13- تولد نارس كودك

14- زایمان به روش سزارین

15- اثرات ضرب بیهوشی و بی حسی

16- ضربه مغزی

17- زردی و یرقان

عواملی كه می تواند در دوره طفولیت (در 3 سال اول زندگی) باعث ایجاد فلج مغزی شوند :

1- عفونت ها از قبیل مننژیت

2- خونریزیهای مغزی

3- ضربه مغزی بدنبال تصادف و افتادن از بلندی و ...

4- غرق شدن

روشهای پیشگیری از بروز فلج مغزی:

1-    تست مادران باردار

2-    درمان سریع كودك مبتلا به زردی به كمك روش فتوتراپی

3-    انجام برنامه های كاهش استرس و فشار روانی مادران در دوره بارداری

4-    حفاظت كودكان در مقابل ضربه ها و آسیب های فیزیكی به مغز خصوصاً هنگام تولد

تقسیم بندی فلج مغزی:

الف – تقسیم بندی فلج مغزی بر اساس تعداد اندامهای دیگر

1- كوادری پلژی : هر چهار اندام كودك درگیر است.

2- دای پلژی : هر چهار اندام كودك درگیر است اما درگیری پاها (اندام تحتانی) شدید از دستهاست.

3- همی پلژی : یك طرف بدن درگیر است معمولاً دست بیشتر از پا درگیر است.

4- ترای پلژی : سه اندام كودك درگیر است معمولاً دو دست و یك پا.

5- منوپلژی : فقط یك عضو كودك درگیر است معمولاً یك دست.

روشهای مختلف درمانی

الف – توانبخشی

 

1-    فیزیوتراپی

2-     كاردرمانی

3-    گفتاردرمانی

ب –قالب های گچی و اسپلینت ها

 

ج – روشهای درمان دارویی

د- جراحی

ورزش:

کاردرمانی و حرکت درمانی و فیزیو تراپی در درمان بیماران  CP (فلج مغزی )  :

1 – اگر بیمار به اسپاسم ( سفتی عضلات ) دچار بود جرکات کششی و دستور آب گرم و یا گرمادرمانی صورت میگیرد. ( آب درمانی: استخر آب گرم  و جکوزی ) بهترین روش میباشد)

2 – اگر بیمار به شلی و ضعف عضلانی  دچار بود باید تقویت عضله وافزایش مقاومت عضله صورت گیرد.  (آب درمانی و جکوزی ممنوع میباشد)

3 – اگر بیمارناهماهنگی عصب - عضلانی داشت باید حرکات ریتمیک و موزون و تعادلی  انجام گیرد.

4 – اگر محدودیت حرکتی و یا خشکی مفاصل داشت باید ضمن حرکت دادن مفصل در جهات مختاف دامنه حرکتی آن ، با  حرکات کششی دامنه آن را وسعت داد. ( آب درمانی: استخر آب گرم  و جکوزی بهترین روش میباشد) 

ضايعات نخاعی :

ضايعه نخاعی، نوعی ضايعه است که در اثر صدمه شديد به نخاع به وجود می آيد. ضربه مستقيم يا غير مستقيم، تورم و يا يک غده که روی نخاع اثر بگذارد، می تواند باعث قطع جريان کامل يا قسمتی از نخاع شود. در اثر اين آسيب، عضلات فلج شده، درد، حرارت و حس را درک نمی کند و اعمال غير ارادی ارگانها از قبيل مثانه، روده، تنش عضلات و ... نيز مختل ميشود. قبل از هر چيز بهتر است با ستون فقرات و نخاع شوکی کمی آشنايی پيدا کنيم :

ستون فقرات :

ستون فقرات از سی و سه مهره تشکيل شده که در پشت تنه قرار دارد و بنا بر موقعيت قرار گيری به مهره های گردنی، مهره های پشتی، مهره های کمری، استخوانهای خاجی و دنبالچه نامگذاری می شوند. هفت مهره در ناحيه گردن، دوازده مهره در ناحيه پشتی، پنج مهره در ناحيه کمری، پنج مهره به هم جوش خورده در ناحيه دنبالچه ای وجود دارد.

نخاع  :

بخشی از دستگاه عصبی مرکزی است که به صورت يک طناب ( لوله تقريبا" استوانه ای ) از بصل النخاع تا مخروط نخاعی در داخل ستون  مهره ها کشيده شده است. انتهای مخروط نخاع به رشته انتهايی متصل است. طول متوسط نخاع در زنان بالغ بر 43 سانتی متر و در مردان حدود 45 سانتی متر می باشد.

اصطلاحات رايج در ضايعات نخاعی :

پلژی 1 : چنانچه ضايعه نخاعی باعث فلج کامل در اندام مربوط شود آن را پلژی گويند.

پارزی 2 : چنانچه ضايعه باعث فلج ناقص ( نسبی) در اندام شود آن را پارزی گويند.

پاراپلژی 3 : عبارتست از فلج دو پا به همراه يا بدون فلج قسمتی از تنه .

پاراپارزی 4 : عبارتست از فلج ناقص پاها .

کوادری پلژی 5 : شامل فلج کامل چهار دست و پا می باشد.

کوادری پارزی 6 : فلج ناقص چهار دست و پا را گويند.

علت ضايعه نخاعی :

بطور کلی علت ضايعه نخاعی را به دو دسته تقسيم می کنند:

1- حادثه :

2- بيماری :

الف ) فشار

 ب ) مادرزادی

ج ) بيماری عصبی نخاع

ورزش :

کاردرمانی و حرکت درمانی و فیزیو تراپی برای بیماران ضایعات نحاعی :

1 – اولین اقدام تقویت عضلات ناحیه آسیب دیده

2 – حرکات نرمشی و کششی برای پیشگیری از خشکی مفاصل وسفتی عضلات

3 - حرکات نرمشی و کششی برای تسهیل جریان خون در رگها و مویرگهای خونی

4 – حرکات و تمرینات قدرتی برای حفظ عضلات و پیشگیری از آتروفی آن ( آب شدن عضلات )

5 – آب درمانی :  اگر در جهت تقویت عضلات باشد عالیست ولی اگر در جهت نرمی و شل شدن عضلات باشد ممنوع ی باشد.

 

 

 

وطایف مهم والدین در مقابل فرزندان

1. پدر و مادر قبل از هر دوست ناباب یا جامعه ناسالمی می‌توانند رفتارهای پرخطر را به فرزندان شان بیاموزند. نتیجه تازه‌ترین تحقیقات روی بیش از 2000 نوجوان که به مصرف سیگار و مواد مخدر و ... اعتیاد داشتند، نشان داده که 40 تا 60 درصد از این نوجوانان، برای اولین بار نحوه استعمال مواد دخانی را در خانه و توسط والدین خود آموخته‌اند؛ بنابراین اولین گام در دور نگه داشتن فرزندان از مواد مخدر، استعمال‌نکردن آن‌ها توسط والدین و به ویژه در منزل است.

2. شما نمی‌توانید از نوجوانتان توقع داشته باشید که مدام در محیط‌های آلوده و در مجاورت افراد معتاد قرار داشته باشد و هیچ تمایل یا حس کنجکاوی نسبت به مصرف مخدرها از خود نشان ندهد؛ بنابراین از رفت و آمد با دوستان یا اقوامی که اقدام به مصرف مخدرها جلوی اعضای خانواده می‌کنند، خودداری کنید.

3. با پرهیز از رذایل اخلاقی مانند دروغگویی، خشم و عصبانیت بی‌موقع یا ناسزا گفتن، الگوی رفتاری مناسبی برای نوجوانتان باشید.

4. بسیاری از پدران دوست دارند آینده‌ای را که برای خود متصور بوده‌اند و به آن نرسیده‌اند برای پسرانشان ترسیم کنند، اما خیلی از افسارگسیختگی‌ها و فاصله‌های بین والد و فرزند از همین جا شروع می‌شود. شما به عنوان یک پدر خوب، فقط وظیفه شناساندن راه‌های صحیح و غلط به فرزندتان و مشورت کردن با او در مورد علاقه‌مندی‌هایش را دارید و بهتر است انتخاب نهایی را به عهده فرزندتان بگذارید.

5. بسیاری از پسران از گوش دادن به نصیحت‌ها و توصیه‌های همیشگی گله‌مندند و فکر می‌کنند که نصیحت بیش از حد یعنی عدم اعتماد خانواده و کوچک شمردن آن‌ها. شما می‌توانید با خریدن انواع کتاب‌ها یا فیلم‌های آموزنده، فرزند خود را نسبت به مسائل و مشکلات موجود در جامعه به طور غیرمستقیم آگاه کنید.

6. پسران در سنین نوجوانی علاقه خاصی به استقلال، جدا شدن از خانواده و پیوستن به گروه هم‌سالان دارند و نگرانی بسیاری از والدین، از ناشناخته بودن دوستان فرزندشان نزد آن‌هاست. شما برای اینکه هم فرزندتان را خوشحال کنید و هم با دوستان جدیدش بیشتر آشنا شوید، می‌توانید هر چند وقت یک بار، یک مهمانی دوستانه ترتیب دهید و دوستان فرزندتان را هم با خانواده‌هایشان به صرف یک عصرانه ساده دعوت کنید. شما می‌توانید برای تسلط بیشتر به روابط فرزندتان هم، ماهی یک بار، یک برنامه کوهنوردی با دوستان فرزندتان و خانواده آن‌ها بچینید.

7. از تحقیر، توهین یا مقایسه‌کردن پسرتان با دیگران به شدت پرهیز کنید؛ چون انجام این اعمال موجب پرخاشگر و زورگو شدن آن‌ها در آینده می‌شود و این گونه فرزندان تحقیر شده بعد از رسیدن به استقلال سعی می‌کنند با توسل به زور وجود و قدرتشان را به دیگران اثبات کنند.

8. پسران، پدران آینده‌اند و باید مسوولیت‌پذیر بار بیایند؛ بنابراین انجام برخی از کارهای خانه را حتی اگر خیلی کم و پیش پا افتاده باشند به عهده پسرتان بگذارید؛ کارهایی مانند خرید نان یا گذاشتن کیسه زباله بیرون از منزل.

9. پسران در سنین نوجوانی علاقه زیادی به دیده و پذیرفته شدن از طرف جامعه دارند؛ بنابراین برای این کار اقدام به عوض کردن ظاهر و نوع پوشش خود می‌کنند. در مواجهه با این گونه مسائل، شما نباید با پرخاشگری و توهین فرزندتان را از تغییر ظاهرش منع کنید، بلکه باید با زبانی خوش و دلیل و منطق مناسب، او را تشویق به پذیرفته شدن از راه‌های دیگری غیر از تغییر ظاهر غیر متعارف کنید. از او بخواهید که رشته هنری یا ورزش مورد علاقه‌اش را به صورت حرفه‌ای ادامه دهد و موفقیت‌ها و قهرمانی‌های پیاپی‌اش سبب غرور و افتخار خودش و شما باشد.

10. آزادی مفرط، بیشتر مخرب است نه موثر. شما با آزاد گذاشتن فرزند پسرتان در هر زمینه‌ای و برآورده کردن همه نیازهای او، فردی متکبر و خودخواه از او می‌سازید و موجب می‌شوید که او فکر کند در همه مکان‌ها و زمان‌ها، هر کاری که دلش بخواهد می‌تواند انجام دهد، اما وقتی طی زندگی با مسائلی غیر از آنچه باب میل اوست روبرو شود، یأس و ناامیدی سراسر وجودش را فرا می‌گیرد و عاقبت این نوجوانان چیزی نمی‌شود جز احساس پوچی و...

11. پسرها عمدتا عهده‌دار چرخاندن چرخ مالی و اقتصادی زندگی در آینده هستند؛ بنابراین بهتر است پدران، آن‌ها را با مسائل و مشکلات مالی و حساب و کتاب و نحوه صحیح پول خرج کردن آشنا کنند و از نوجوانی پس انداز کردن و صرفه‌جویی را به آن‌ها یاد دهند.

12. این یک باور غلط است که دخترها بیشتر از پسرها به محبت نیاز دارند. پسرها هم به اندازه دخترها به محبت و حمایت عاطفی خانواده‌شان احتیاج دارند؛ پس وظیفه یک پدر یا مادر مهربان که به فکر سلامت روان فرزندش است، رعایت تعادل و عشق ورزی به همه فرزندان است.

13. معمولاً پسرها با پدرانشان راحت‌ترند و بهتر می‌توانند مشکلاتشان را با آن‌ها در میان بگذارند؛ بنابراین به عنوان یک پدر مسوول، روزی یک ساعت از وقتتان را به پسرتان اختصاص دهید و او را در راه حل مشکلاتش یاری کنید. فقط حواستان باشد که خشونت و پرخاش، جایی در راهنمایی‌هایتان نداشته باشد تا فرزندتان از مشورت کردن با شما پشیمان نشود و مشکلاتش را خارج از خانه و به روش‌های نادرست حل نکند.

14. پسر بچه‌ها علاقه شدیدی به بازی‌های خشن کامپیوتری دارند. برای جلوگیری از ناراحتی‌های جسمی و روحی فرزندتان، از تنها و آزاد گذاشتن او برای ساعت‌ها بازی با کامپیوتر خودداری کنید.

15. بد نیست که حساب دخل و خرج فرزندتان را داشته باشید و دورادور بدانید که او پول‌هایش را چه طور خرج می‌کند. شاید باور نکنید اما خرید سیگار می‌تواند به سادگی خریدن یک بسته آدامس یا پفک باشد!

16. به پسرتان بیاموزید که زورگویی و قلدری راه معقول و پسندیده‌ای برای رسیدن به خواسته‌ها نیست؛ بنابراین بهتر است برای حل مشکلاتش راه‌های منطقی و آرام را پیش گیرد تا محبوبیتش پیش اطرافیان بیشتر شود.

17. پسرها به خاطر موقعیت خانوادگی خاصی که در آینده دارند و باید مسوول و مدیر یک زندگی شوند، نیاز زیادی به اعتماد به نفس بالا دارند. شما می‌توانید با سپردن کارهای مهم به پسرتان و گفتن این جمله که "من می‌دانم تو به بهترین شکل ممکن این کار را انجام می‌دهی" اعتماد به ‌نفس فرزندتان را بالا ببرید و حس مفید بودن را به او القا کنید.

18. با مسوولان و مشاوران مدرسه او در تماس باشید تا بتوانید از تغییرات احتمالی روانی یا تحصیلی فرزندتان خبردار باشید.

19. برای این که پسرتان احساس نکند به خاطر جنسش هیچ محدودیتی ندارد، قوانین خانواده را بنویسید و به دیوار اتاقش بچسبانید و حتماً ساعات ورود و خروج را طبق مقررات خانواده درج کنید و اگر دیدید که او از حدش تجاوز کرد، بنا به روحیاتش، تنبیه یا تشویقی برایش در نظر بگیرید تا بهتر شرایط خانواده را بپذیرد.

20. جوری رفتار نکنید که فرزندتان احساس کند برای هر کاری باید نظر شما را رعایت کند و حق انتخاب در هیچ زمینه‌ای را ندارد، این رفتار او را سرخورده می‌کند. انتخاب رنگ اتاق، لباس یا نوع تغذیه را به عهده خودش بگذارید.

21. هیچ گاه در برابر دختر یا فرزند کوچک‌ترتان به پسرتان نگویید که تو بزرگی یا پسری و این رفتارها از تو بعید است. عادلانه قضاوت کنید و به فرزندانتان بیاموزید که به یکدیگر احترام بگذارند و حقوق یکدیگر را هم رعایت کنند.